این موضوع به نظر مسئله ای درگیر کننده برای دانشجویان است. چه داده های اولیه باشد یعنی داده هایی که خودتان از آزمایشات، پرسشنامه، مصاحبه و کار زمینه ای جمع آوری کرده اید، چه داده های ثانویه یا همان داده هایی که توسط دیگر افراد ایجاد شده اند(مانند یافته هایی از پژوهش های گذشته، گزارشات دولتی و ...).
اما واقعا مهم است که به نحوه مدیریت و سازمان دهی داده های پایان نامه یا پژوهش خود اهمیت بدهید.
1- خوشه سازی فرضیات یا پرسش های پژوهش برای مطالعه و بررسی موضوع مورد نظر پژوهش، می باسیت به بررسی فرضیات و پرسش های پژوهش پرداخت. برای بررسی فرضیاتپژوهش نیز باید عناصر موجود در آن بررسی شود. عناصر موجود در فرضیات لازم است خوشه سازی یا خوشه بندی شوند، این کار به معنای خرد و ریز کردن عناصر موجود در فرضیات است. برای خوشه سازی در ابتدا، کلمات و واژگان کلیدی را استخراج کرده و بعد تا جای امکان خرد می کنیم و در نهایت ارتباط بین واژگان را هم خارج کرده و تا حد نیاز پژوهش خرد و ریز می کنیم.